‘De keerzijde van familieopstellingen en het werken met energieën'

Toen ik meer dan vijftien geleden in het vak van Coaching en Counselling terecht kwam was het voor mij een grote ‘therapie snoepwinkel’! Er werden diverse methodieken aangeboden en de een claimde nog betere resultaten dan de ander. Het vak heeft mij toen gegrepen en heb dan ook in de afgelopen jaren vele workshops bezocht, therapieën ondergaan en  methodieken aangehangen en weer losgelaten.

Deze gretigheid, zeg maar ‘honger’ naar nieuwe kennis en persoonlijke groei zie ik ook elke keer weer bij mijn ACC studenten en deelnemers van mijn (TeleClass)workshops. Het leren van nieuwe methodieken en vraagmethodes is belangrijk, maar is je eigen persoonlijke groei en ontwikkeling niet veel belangrijker als je als Coach/Counsellor/Therapeut aan de slag wilt? Het is dan ook goed om diverse therapeutische stromingen en methodieken te bestuderen en zelf te ondergaan om ook aan den lijve te voelen wat bij jou past.

Tegenwoordig lijkt alles sneller te moeten gaan en hierdoor verlangen onze cliënten van ons dan ook een ‘quick fix’. Door deze ontwikkelingen worden steeds meer methodieken aangeboden die ook claimen dat ze snel tot inzicht kunnen leiden. Maar kan je een cliënt snel tot inzicht laten komen en beklijft het dan ook?

Hierbij wil ik ook wel mijn hand in eigen boezem steken. Ook ik beweer dat mijn methodieken (PEM doorvraagtechniek en Regression Counselling) snel tot inzichten leiden. Ik heb mij wel eens afgevraagd of ik dan nog wel hiermee integer bezig ben? Hoe weet je nu zeker dat je niet vanuit ego of onbewuste behoeftes/verlangen handelt? Dit is een heel lastige vraag om te beantwoorden. Ben je zelf wel in staat om dit te beoordelen of moet je dat aan anderen overlaten. Maar zitten die niet in het zelfde proces? Is dit niet een heel belangrijk punt waar het om gaat in ons vakgebied? De kans op overdracht en tegenoverdracht is nergens groter dan in de algemene hulpverlening.

Ik zie nu zaken om mij heen waar ik vroeger niet over nadacht maar waar ik nu door steeds vernieuwde inzichten anders tegenaan ben gaan kijken. Ik heb ook aan den lijve ondervonden dat vasthouden van oude patronen je kunnen blokkeren niet alleen in je dagelijks leven maar ook in je profesionele groei. Je maakt meestal onbewust een klik met een methodiek die je op dat moment zelf nodig hebt voor je eigen persoonlijke ontwikkeling. Dat maakt naar mijn idee ook dat nieuwe methodieken (vooral met goede marketing technieken in de markt gezet) meteen door veel mensen omarmd worden en worden ingezet. Vele methodieken verdwijnen weer snel en sommige blijven wat langer hangen of worden verder verbeterd.

Is dit een verontrustende ontwikkeling? Niet zolang integriteit een aandachtspunt blijft, niet alleen bij hulpverleners die het toepassen maar ook bij degene die anderen hierin trainen. Je ziet de laatste jaren steeds meer bedrijven opkomen die net als bijvoorbeeld de bedenkers van ‘The Secret’ oude methodieken enorm opblazen, en onderbouwen met zogenaamde ‘wetenschappelijke’ onderzoeken. Diverse verschillende cursussen en de opleidingen worden aangeboden voor heel veel geld, het liefst dan ook nog in het buitenland om het nog wat meer ‘gewicht’ te geven. Maar als alles energie is wat krijg je dan eigenlijk vanuit dergelijke organisaties mee? Hoe zit dat met organisaties zoals bijvoorbeeld Landmark of Avatar. Je volgt een cursus en aan het eind mag je een ander dezelfde ervaring ‘gunnen’ door ze (telefonisch) uit te nodigen een keer mee te gaan. Ik heb dat een paar keer gedaan uit pure nieuwsgierigheid. En wat zie je dan, vaak niet onderbouwde claims, oude methodieken opnieuw gebracht en verpakt in een zeer uitgekiende multi level marketing formule. Het wordt gebracht als zuiver en vooral ook dat ze het beste met iedereen voor hebben, maar waar gaat het nu echt om? Het zal toch niet alleen om het geld gaan?    

Weet je wat nu zo leuk is aan ons vak? Dat andere mensen, jouw cliënten, komen aandragen waar je aan moet werken en dat je er nog voor betaald krijgt ook! Wat nog beter werkt is om trainingen te gaan geven, dan heb je meerdere leermeesters in een keer! Ik heb de afgelopen jaren hierdoor honderden leermeesters mogen ontmoeten, waarvoor dank! Ik heb wel eens een uitspraak gelezen van iemand die eens zei: “de meester leert het meest van zijn leerlingen’. Mijn ervaring is dat dit klopt, ik heb heel veel geleerd de afgelopen vijftien jaar in een enorm tempo. Het was niet altijd leuk, persoonlijke ‘groeipijnen’ kunnen vreselijk pijn doen! Laat deze groeipijnen niet een reden zijn om uit het het coaching vak te stappen. Ze zeggen weleens dat weerstand bij cliënten een feestje is voor de Coach, maar geldt dat dan ook niet voor de Coach zelf?

Als je elke cliënt verwelkomt in liefde als mens, maar ook als iemand die mogelijk jou ook wat komt brengen, wordt en blijft het vak leuk. Deze interactie is er niet voor niets! Laat vooral je ego buiten de deur staan en stel je elke keer opniew open voor het gezamenlijke groeiproces.  

Het gaat niet alleen om je persoonlijke groei in het nu, maar ook waar je als ziel in je totale zielsontwikkeling zit. We gaan ervan uit dat ieder mens een ziel is met een lichaam. Dat houdt in dat je gedurende je zielsontwikkeling oude ervaringen kunt afleggen en nieuwe zaken gaat leren. Het kan dus gebeuren dat je als mens in het nu dingen doet waar je in je zielsontwikkeling nog niet aan toe bent. Hierbij kunnen (onbewuste) macht en ego een grote rol spelen. Ook ik heb me hieraan volledig onbewust ‘schuldig’ gemaakt. Vanuit mijn eigen behoefte tot heling ben ik op sommige vlakken over mijn ‘ziels niveau grens’ gegaan. Ik kan het nu zien als een deel van mijn gehele groeiproces en heb het een plaats gegeven. Deze grens is overigens voor elk mens/ziel anders, als je echt op je gevoel durft te vertrouwen ‘weet’ je wat wel of niet voor je klopt. Een van de grote factoren dat je over je eigen ethische (ziels)grens gaat is angst. Ze zeggen wel eens: ‘angst is een slechte raadgever’ maar angst is ook een aanduiding dat er wat te leren valt!  Juist door in je angst te gaan zitten en het te doorvoelen maakt dat je zaken kunt afleggen en nieuw gedrag  kunt  gaan ontwikkelen. Dus voordat je je ziel ‘verkoopt’ kijk eerst eens wat je angst je wilt vertellen! 

Enige tijd geleden ben ik bijvoorbeeld tot inzicht gekomen dat ik onbewust op diep emotioneel niveau een klik heb gemaakt met familieopstellingen. Dit vanuit een diepe behoefte (maar ook een deel angst) om mijn eigen familie te helen. Deze onvervulde behoefte heeft zeker ongewild invloed gehad op de wijze waarop ik in het verleden werkte met familieopstellingen. Dit inzicht en ook door inzichten verderop beschreven heeft mij doen besluiten om verder geen familieopstellingen meer te geven (ik heb groot respect voor andermans groeiproces en op deze, en andere wijze werken met energie van anderen druist nu tegen mijn persoonlijke integriteit in). Het heeft mijn visie veranderd en heeft ook invloed op de inhoud en de wijze waarop ik nu mijn workshops en online trainingen geef.

Mijn persoonlijke mening is dat elk mens verantwoordelijk is, en moet zijn, voor zijn eigen groei en (ziels)ontwikkeling. Maar geldt dat ook niet voor iedereen die in de hulpverlening werkt? Wat is jouw onbewuste onvervulde verlangen om het vak van Coach/Counsellor/Therapeut in te gaan? Hoe groot is de kans op overdracht en tegenoverdracht als we ons eigen proces niet goed in kaart hebben? In hoeverre sta je open voor de signalen die je ook via je cliënten krijgt?  Vergeet niet dat als we aan het herontdekken zijn wie we werkelijk zijn, we daar anderen voor nodig hebben. Vaak is herkennen en erkennen van het onbewuste onderliggende proces al voldoende voor een groot deel van de heling!  

Voor alle duidelijkheid: Ondanks dat ik geen familieopstellingen meer geef omarm ik nog steeds het systemisch gedachtengoed. Het is fascinerend hoe familiesystemen werken! Ik heb door middel van het systemisch gedachtengoed (in combinatie met regressiewerk) de laatste jaren heel mooi werk mogen verrichten met cliënten en studenten. Helaas merk ik dat vooral de familieopstellingen (een onderdeel van het systemisch werk) door velen wordt gezien als ‘de oplossing’ voor vele vraagstukken. Maar soms ook als spel, en daarmee wordt niet altijd de ongeschreven en onzichtbare ethische grenzen in acht genomen. Laat duidelijk zijn dat er veel facilitators (begeleiders) zijn die de familieopstellingen met hart en ziel geven, ik respecteer hun mening en hun werk, maar ook hun eigen persoonlijke groei en (ziels)ontwikkeling in deze.

Tijdens familieopstellingen, volgens Bert Hellinger, wordt een representant door de vragensteller in de energie gezet van een ander persoon. Wat er eigenlijk gebeurd is dat je een ziel (of zieledeel) van een ander toestaat om via jouw lichaam zaken naar voren te brengen. Ik denk dat tijdens familieopstellingen in 99%  geen toestemming is gegeven door mensen die gerepresenteerd worden. Met andere woorden: zonder toestemming gaat een vreemde in iemand anders (ziels)energie staan. Dat houdt in dat door de opstelling iets in de zielsenergie van de ander (bewust of onbewust) gewijzigd kan worden. Een onderdeel binnen familieopstellingen is dat de facilitator woorden of zinnen aangeeft die door de representant uitgesproken moeten worden. Maar is dat ook wel wat de gerepresenteerde voelt en wil of  kan zeggen? In hoeverre is de observatie van de facilitator zuiver? Wat ‘trilt’ er vanuit zijn/haar eigen systeem mee? Kan een representant of facilitator wel beoordelen of zeker weten dat deze woorden kloppen? Representanten herhalen deze zinnen vaak omdat de facilitator ze aangeeft, zonder te realiseren wat de werkelijke impact is op de zielsenergie van degene die ze representeren. Staat deze interventie wel ten dienste van de gerepresenteerde of zijn/haar familiesysteem? Is het niet zo dat iedereen recht heeft op zijn eigen proces, dus ook degene die niet aanwezig is? Een van de gevaren kan zijn dat door een verkeerde begeleiding de ziel van de gerepresenteerde (verder) gedesoriënteerd kan raken.

Het gaat per slot van rekening om de vraag of probleemstelling van degene die een vraag inbrengt, het gaat om zijn/haar proces. Natuurlijk heeft een veranderend inzicht bij de vragensteller een effect op anderen of op de energie binnen een familiedynamiek. Ik heb daar hele mooie dingen in zien gebeuren. Maar waar ligt de ethische grens naar degene toe die niet aanwezig is bij een opstelling en die daar geen toestemming voor heeft gegeven? Ik heb geleerd tijdens mijn familieopstellingen opleiding de vragensteller te vragen of zij/hij toestemming heeft van de familie, maar is dat waar (of is dit een diepe onvervulde wens van de vraagsteller)? Hoe zou jij het vinden als er nu ergens ter wereld een wildvreemde ongevraagd in jouw (ziels)energie staat en daar mogelijk iets in wijzigt?

Wat ikzelf regelmatig heb meegemaakt als facilitator, maar ook in workshops van anderen, is dat de representant onbewust reageert vanuit zijn eigen achtergrond. Stel je voor dat er een vraag wordt ingebracht over een autoritaire moeder. Er wordt dan bijvoorbeeld een representant gevraagd te gaan staan in de energie van die betreffende autoritaire moeder. Maar deze representant heeft zelf ook een dergelijke autoritaire moeder (vaak sta je niet voor niets in een bepaalde energie). Hoe zuiver is de waarneming van deze representant  dan nog? Zijn de reacties die deze representant voelt en laat zien wel van de gerepresenteerde moeder of vanuit de pijn van de representant zelf? Het is als facilitator namelijk erg lastig om te zien en te voelen of de reacties van de representant zuiver zijn (die zijn misschien dan wel zuiver, maar die kunnen ook te maken hebben het familiesysteem van de representant zelf). Dit vergt veel oefening en inzicht om het verschil te zien, en hoe weet je zeker dat het ook klopt?  Het kan dus zijn dat een facilitator meegaat met de reacties/uitspraken van de representant. maar dat het niets te maken heeft met de werkelijke reacties van de persoon waar de representant voor staat. Realiseer je dat de representanten nog steeds zichzelf zijn, ze zijn de mensen niet die ze representeren. Hebben ze wel het recht om namens degene die ze representeren te vergeven of te omarmen?  Je kunt namelijk niet namens een ander vergeven, niet in het dagelijks leven, maar ook niet in een familieopstelling! Je kunt tijdens een opstelling wel in harmonie zijn of komen met de ziel van een ander, maar je bent nog steeds jezelf en niet de gerepresenteerde! 

Een facilitator is ook maar een mens en zal als er tijdens de begeleiding van een familieopstelling iets naar voren komt wat bij haar/hem zelf nog niet geïntergreerd is zaken misschien onbewust vermijden (dit kan je overigens ook overkomen in reguliere Coachings sessies). Wat er dan gebeurd in dit soort situaties is dat facilitator getriggerd wordt door oude pijn en dat zal zeker een stempel drukken op het verloop van de opstelling. In hoeverre wordt er dan iets gewijzigd wat niet gewijzigd had mogen worden en kan dat de ziel schaden van de gerepresenteerde en misschien ook degene die de vraag heeft ingebracht? Wordt er dan niet onbewust of ongewild gemanipuleerd in andermans energie? En wat gebeurt er eigenlijk in de energie van de representant?  En in hoeverre ben jij als facilitator daar (nu of straks) verantwoordelijk voor?

Veel facilitators hebben nog wel eens de neiging om door te gaan totdat er een mooie oplossing komt (vaak met veel ‘drama’) maar gaan soms voorbij aan het feit dat de vraag al eerder in de opstellingen beantwoord kan zijn. Ik heb diverse malen meegemaakt dat er helemaal geen opstelling nodig is omdat er al een inzicht naar boven kwam tijdens het voorgesprek. Ik heb hier in Canada een voorbeeld gezien van een voorgesprek dat minstens 20 minuten duurde waar (voor mij en sommige andere deelnemers) al duidelijk zichtbaar was waar de verstrikking zat. Maar alsnog werd er een opstelling gedaan met een hoop drama en uiteindelijk kwam de facilitator tot dezelfde conclusie. Ikzelf heb ook in deze opstelling gestaan die overigens bijna drie uur geduurd heeft! Er zijn vier generaties aan bod gekomen! Of kun je zeggen ‘overhoop’ gehaald. Stond deze opstelling ten dienste van de vragensteller of het ego van de facilitator (zij noemde zichzelf dé expert van familieopstellingen Noord Amerika)? In hoeverre was dit in dienst van dit familiesysteem?

Tijdens mijn eigen familieopstellingen opleiding werd enkele malen aangegeven dat je niet al te vaak in familieopstellingen moet staan omdat het je geestelijk of lichamelijk kan schaden. Je  staat in andermans ziels energie en in hoeverre raak je dat na de opstelling weer echt kwijt? Bij het beeïndigen van een opstelling wordt hier naar mijn idee maar al te vaak te weinig aandacht aan besteed. Ik heb zelfs een keer als representant tijdens een familieopstelling in de energie van Adolf Hitler gestaan en het heeft mij dagen gekost om de opgepikte (zeer negatieve)gevoelens weer kwijt te raken. Maar raak je het dan ook daadwerkelijk voor 100% kwijt ? In hoeverre kan het op een diep niveau in jou iets wakker maken waar je op den duur toch weer last van kan krijgen? Tijdens een andere oefening waar ik voor de ‘oervader’ stond  mochten de andere studenten zeggen wat ze nog tegen hun vader kwijt wilde. Ik merkte na enige tijd dat mijn eigen systeem uit elkaar leek te vallen en heb dan ook onmiddelijk de oefening stopgezet om mijzelf te beschermen. In hoeverre is een niet geoefende representant in staat dit aan te geven?

Tijdens mijn eerste familieopstellingen dag, die ik samen met een medestudente van de familieopstellingen deed, zakte een van de representanten die een vader representeerde vrijwel direct in elkaar en begon met zijn ogen te draaien en te hyperventileren. Ik was op dat moment erg blij dat mijn medestudente genoeg medische kennis had om de deelnemer uit zijn situatie te halen! Ik moet er niet aan denken wat er kan gebeuren als iemand met bijvoorbeeld een zwak hart een ander representeert die gestorven is aan een hartaanval!  

Het is dan ook niet verstandig om tijdens een familieopstellingen workshop in verschillende opstellingen als representant te gaan staan. Het vergt namelijk onbewust erg veel van je eigen systeem als je een ziel van een ander toestaat om  je lichaam als instrument te laten gebruiken. Het beste is dat je na een opstelling jezelf enige tijd gunt om datgene wat je hebt meegemaakt te verwerken en je systeem weer op ‘orde’ te laten komen. Als een ziel van de degene die je gerepresenteerd hebt (verder) gedesoriënteerd is geraakt door de opstelling kan het zijn dat deze niet meteen verdwijnt,  je zult dan ook goed voor jezelf moeten zorgen in dat geval. Vraag daarom ook altijd hulp van de facilitator!  

Ik heb aan den lijve ondervonden dat zelfs een op een werken met poppen en matten als onderdeel van een familieopstelling ook energie aantrekt en dat hierdoor in mijn huis veel negatieve energieën ronddwaalden. Ik maak regelmatig energetisch mijn kamer goed schoon, maar dat bleek nog niet voldoende te zijn. Realiseer je dat je het over familietrauma’s hebt en door poppen of matten te gebruiken trek je niet alleen de energie aan van mensen uit een bepaald familiesysteem maar ook eventueel andere ‘dolende’ (familie)zielen. Verdwijnen deze energieën dan weer netjes nadat je stopt of  blijven die hangen? Hoe zit jij als Coach/Counsellor in je energie en wat trek jezelf aan? Met andere woorden: wat is dan van jou en wat behoort bij de cliënt?

Maar geldt dat ook niet voor bijvoorbeeld pendelen, reiki, glaasje draaien en degelijke? Waar komt de informatie en energie vandaan die je aan anderen doorgeeft? Niet alle zielen die contact zoeken kunnen het beste met je voor hebben! Hoe kun je zeker weten dat het contact wat je legt om iemand energie te geven, bijvoorbeeld bij Reiki zuiver is? Natuurlijk heeft iedereen die met energieën werkt de beste intenties en wil graag anderen helpen (natuurlijk zijn er mensen die wel kunnen/mogen werken op hoog zielsniveau). Maar wie op de achtergrond wil je (onbewust) eigenlijk helpen? Wat is jouw diepste verlangen hierin? Stel dat je energie aan iemand (door)geeft en je begint heel zuiver, en er floept een tiende van een seconde een gedachte door je heen over bijvoorbeeld de ruzie van de dag ervoor, hoe zuiver is de energie die je doorgeeft dan nog? Geef je de ander dan niet een stuk van je boosheid of verdriet mee? Zou jij als cliënt zitten te wachten op de ‘vervuilde energie’ van een ander?  

Als je systemisch kijkt valt het op dat veel mensen de hulpverlening ingaan om onderbewust via anderen zichzelf te helen. Dit heeft vaak met het onvervulde verlangen van het ‘innerlijk kind’ richting bijvoorbeeld ouders of met een familieverstrikking te maken. Het schijnt overigens ook dat in de hulpverlening verhoudingsgewijs de meeste burn-out gevallen voorkomen. Als je als hulpverlener lichamelijk en innerlijk burn-out bent, wat ‘haal’ je of geef je dan je cliënt? Wat maakt dat iemand zijn leven wil wijden aan het helpen van anderen en daar uiteindelijk onderuit gaat? Het is dan ook erg vermoeiend om steeds maar te geven en hopen dat je dat terug krijgt waar je (innerlijk) zo naar verlangt. Ik denk dat als je je bewust wordt van dat soort patronen mogelijk bij je spelen en het doorwerkt en laat integreren, dat je er anders in gaat staan. Je werkt dan vanuit je kracht en niet meer vanuit een onvervuld verlangen. Daarom is supervisie en intervisie zo belangrijk in ons vak. Door af en toe een spiegel voor te krijgen krijg je meer inzicht in je eigen patronen en kun je innerlijk en professioneel verder groeien.

Nogmaals wees er van bewust dat je met familieopstellingen, en ook met diverse andere methodieken waarmee je met energieën, werkt op zielsniveau en dat vergt de nodige zorgvuldigheid en afstemming. Dat wordt door velen (en hiervoor door mij ook) onderschat. Ik wil je met artikel niet weghouden van een familieopstelling het is goed om het keer een mee te maken, het is en blijft met de juiste begeleiding een zeer indrukwekkende manier van werken en kan tot veel inzicht leiden. Er zijn voldoende andere methodieken waar je dezelfde resultaten kunt bereiken zonder gebruik te maken van zielsenergie van betrokkenen die geen toestemming hebben gegeven of niet (lijfelijk) aanwezig zijn.   

Wat ik eigenlijk met dit artikel wil bereiken is dat je met andere ogen naar familieopstellingen en werken met energieën gaat kijken en je hieruit je eigen conclusies trekt.

Volg je pad, leer het vak en laat je niet weerhouden. Juist in het leren van het vak en werken/oefenen  met anderen zitten grote groeimomenten. Kijk wat je met al je ervaringen wilt gaan doen, iedereen heeft hierin een vrije keus. Mischien word je, of ben je al, een heel goede Coach/Counsellor/therapeut, die met grote zuiverheid en integriteit op jouw zielsniveau met andere mensen gaat/mag werken.

Iemand heeft ooit eens gezegd: ‘als je jezelf voor 100% kent wil je geen hulpverlener meer zijn!’

Werk daarom altijd binnen je eigen (ziels)competentie! 

Henri van Amerongen

Maart 2011