vrouwen en mannen verschillen
het goozze model

door Marcel Dekker
auteur van: Goozze, een kleurrijke exepditie door jezelf

Het aantal systemen om je persoonlijkheid te onderzoeken is vandaag de dag gigantisch. De meeste systemen hanteren een model dat de mens, de psyche, het leven of de wereld indeelt in verschillende hoedanigheden. Door gebruik te maken van de een of andere vorm van toetsing biedt een dergelijk systeem manieren om deze hoedanigheden te koppelen aan iemands psyche en/of de situatie waarin iemand zich bevindt. Veel systemen houden echter geen rekening met het geslacht van de testnemer.
Dat is op zijn minst opvallend te noemen in een maatschappij, waarin de laatste decennia de discussie rond thema’s als emancipatie en gelijkheid van vrouwen en mannen voortdurend de kop opsteekt. Deze discussie zou een stuk helderder kunnen worden wanneer de ogenschijnlijk waargenomen verschillen tussen vrouwen en mannen het niveau ontstijgt van het cliché, waarin vrouwen eerder kwaliteiten krijgen toegedicht als intuïtie en gevoel en mannen worden opgezadeld  met kwaliteiten als denken en doen.
Goozze is een van de weinige systemen die in haar uitslag en benadering rekening houdt met de verschillen tussen vrouwen en mannen. In deze optiek beschikken vrouwen en mannen over dezelfde kwaliteiten, maar worden ze door beiden op een verschillende wijze gehanteert.

In onderstaand artikel legt Marcel Dekker aan de hand van het door hem ontwikkelde model uit waarin vrouwen en mannen gelijk zijn en van elkaar verschillen en hoe dit is ontstaan. 

VIER KWALITEITEN

In het Goozze-model kent ieder mens vier hoofdkwaliteiten; Denken, Intuïtie, Gevoel en Fysiek. Deze vier kwaliteiten vormen in abstracte zin de grondslag van veel systemen om jezelf te onderzoeken en hebben een relatie met de aloude elementen lucht, vuur, water en aarde.

Een kwaliteit kun je beschouwen als een vermogen van de menselijke psyche dat specifiek is afgestemd op het opnemen, verwerken en afstaan van gedachten, beelden, gevoelens of materie. In principe beschikt ieder mens over alle vier de kwaliteiten. De mate waarin een kwaliteit wordt gebruik kan van persoon tot persoon verschillen. Hieronder volgt een korte toelichting per kwaliteit. Onderstaande teksten zijn richtinggevend en moeten niet als definities worden opgevat.

Denken heeft te maken met het opnemen, verwerken en afstaan van gedachten of woorden. Gedachten komen op en verdwijnen weer. Je verbindt begrippen aan een omgeving en zich daarin manifesterende zaken als objecten, gebeurtenissen, verschijnselen, uitspraken, mensen, dingen, gevoelens etc. Je neemt iets waar, onderscheidt het, vergelijkt het, geeft het een naam, ordent het en brengt het in een aangepaste vorm weer naar buiten.

Intuïtie heeft te maken met het opnemen, verwerken en afstaan van beelden. Deze beelden fungeren als een soort aanjaagmotor van bijvoorbeeld fantasie en energie. Enerzijds is er de ingeving of de inspiratie en anderzijds wil je hier iets mee doen. Het is het proces dat je van Indrukken naar Uitdrukken brengt en van impressie naar expressie.

Gevoel of voelen heeft te maken met het opnemen, verwerken en afstaan van gevoelens. Het gaat hier minder om het gebied van de emoties dat bij Intuïtie hoort. Gevoel heeft te maken met verbinden en verbinding. Gevoelens krijg je in verbinding met jezelf en je omgeving. Gevoelens zijn altijd gerelateerd aan iets waarmee je contact hebt. Dat contact of die verbinding genereert een gevoel. Gevoel is hier in eerste instantie een puur fysieke en zintuiglijke aangelegenheid.

Fysiek heeft te maken met het opnemen, verwerken en afstaan van materie. Het gaat om het lichamelijke of het materiële. Het is datgene wat je met je zintuigen kunt waarnemen of wat je letterlijk kunt beetpakken. Een gedachte, een doel of een gevoel kun je niet beetpakken. Een hand, een bos bloemen of een auto wel. Je hoort een klank, je ziet een beeld, je proeft een smaak, je ruikt een geur en je voelt een aanraking. Het is het proces dat je van Inwerken naar Uitwerken brengt.

HERSENEN

De vier kwaliteiten Denken, Intuïtie, Gevoel en Fysiek hebben in dit model  een specifieke relatie met de beide hersenhelften. Je linkerhersenhelft vervult taken die te maken hebben met Denken en Fysiek en je rechterhersenhelft vervult taken die met Gevoel en Intuïtie zijn verbonden. Je linkerhersenhelft richt zich eerder op materie. Je rechterhersenhelft richt zich eerder op energie. Daarnaast zijn de kwaliteiten Denken en Intuïtie eerder geestelijk van aard en de kwaliteiten Fysiek en Gevoel lichamelijker. Denken en Gevoel zijn in deze optiek op te vatten als tegenpolen van elkaar en dat geldt ook voor Intuïtie en Fysiek. 

Afbeelding 1 zie onderaan bij afbeeldingen

Je linkerhersenhelft heeft het vermogen om te analyseren en verwerkt informatie in een bepaalde volgorde. Hierbij wordt nieuwe informatie begrepen doordat ze wordt gekoppeld aan eerder opgeslagen informatie. Je rechterhersenhelft heeft het vermogen om meerdere soorten (abstracte) informatie gelijktijdig te verbinden en te verwerken. Je linkerhersenhelft controleert en activeert het rechterdeel van je lichaam en je rechterhersenhelft het linkerdeel van je lichaam. Je hersenhelften zijn met elkaar verbonden door de hersenbalk. Deze verbinding zorgt voor de uitwisseling van informatie tussen de beide hersenhelften.

VROUWEN EN MANNEN VERSCHILLEN

Zoals hierboven al is aangegeven vind je links  Denken en Fysiek die samen je linkerhersenhelft vormen en rechts Intuïtie en Gevoel die met elkaar je rechterhersenhelft vormen. Deze twee helften stromen in elkaar over in de vorm van een lemniscaat of liggende acht. De lemniscaat is een symbool voor het evenwicht tussen het stoffelijke en het geestelijke en wordt binnen de wiskunde gebruikt om het begrip oneindig aan te geven.

Afbeelding 2 zie onderaan bij afbeeldingen

De stroming in de lemniscaat beweegt voor vrouwen en mannen verschillend, terwijl de vier kwaliteiten dezelfde plek innemen. De stroming bij vrouwen is tegengesteld aan die van mannen. Hieronder zijn de verschillen in stroming in een schema weergegeven. Vrouwen en Mannen beschikken dus beiden over de kwaliteiten Denken, Intuïtie, Gevoel en Fysiek maar gaan er anders mee om.  

Afbeelding 3 zie onderaan bij afbeeldingen

De kwaliteiten Denken, Intuïtie, Gevoel en Fysiek kennen elk een opnemend en een afgevend aspect. Deze kun je ook als vrouwelijk (opnemen) en mannelijk (afgeven) benoemen.

KWALITEIT    VROUWELIJK  MANNELIJK

Denken         Indenken       Uitdenken
Intuïtie          Indrukken      Uitdrukken
Gevoel          Inleven          Uitleven
Fysiek           Inwerken       Uitwerken

Per kwaliteit zie je in de tekening hierboven een donkere pijl (opnemen) en een lichte pijl (afgeven). De plaats die deze pijlen per kwaliteit innemen verschillen bij vrouwen en mannen.

De pijlen centraal in het midden van de lemniscaat vertegenwoordigen de vermogens tot Ontvangen en Geven. Vrouwen Ontvangen in de benedenpool en geven vanuit de bovenpool. Mannen Ontvangen en in de bovenpool en Geven in de benedenpool. Op de tekeningen hiervoor is te zien dat de vrouw vanuit de kwaliteiten Fysiek en Gevoel de aarde als het ware opneemt en de man zich vanuit deze kwaliteiten er tegen afzet. Met de kwaliteiten Denken en Intuïtie benadert de vrouw de wereld, terwijl een man via deze kwaliteiten de wereld binnenlaat. Een vrouw neemt de aarde op en geeft zich aan de wereld en een man ontvangt de wereld en weerstreeft de aarde. Op deze manier wordt ook duidelijk dat alle processen die bij de vrouw op de binnenwereld zijn gericht zich bij de man op de buitenwereld richten en andersom. Hier zit de basis voor de verschillen tussen vrouwen en mannen naast al datgene waarin ze gelijk zijn. Hoe dit ontstaat kun je hieronder lezen.

HORMONEN

Of een bevruchte eicel een meisje of een jongen wordt hangt af van verschillende factoren. Een vrouw heeft ongeveer 400.000 van deze eicellen ter beschikking die allemaal al aanwezig zijn als de vrouw als kind nog in de baarmoeder van haar moeder zit. Gemiddeld vindt er om de vier weken bij de vrouw een proces plaats waarbij (in haar vruchtbare jaren) eicellen uit de eierstokken in de richting van de baarmoeder worden gestuwd. De man produceert in zijn teelballen zaad dat op gezette tijden naar buiten komt. Bij iedere zaadlozing produceert een man miljoenen van deze zaadjes. De eicel is de grootste menselijke cel, die we kennen en deze is met het blote oog waar te nemen. De zaadcel is in vergelijking met de eicel ongelooflijk klein. De eicel beweegt en nestelt zich in een binnenwereld en de zaadcellen bewegen zich naar en in de buitenwereld. Een eicel heeft een X-chromosoomopbouw en een zaadcel heeft een X-chromosoomopbouw of een Y-chromosoomopbouw. Als zaadcel X samenkomt met eicel X ontstaat een XX-verbinding die later een meisje zal opleveren. Is de zaadcel een Y dan ontstaat een XY-verbinding wat later een jongen zal opleveren. Het Y-sperma is sneller en sterker en het X-sperma is langzamer en zwakker, maar stabieler. Is er bij het samengaan van X- en Y-chromosomen te weinig testosteron aanwezig, dan zal de Y na zes tot acht weken weer een X worden of worden afgestoten.

De eerste zes weken zijn er geen verschillen tussen het latere meisje en de latere jongen te onderkennen. Daarna blijft het meisje als het ware onveranderd haar groeistroom doorzetten, maar gaat de jongen onder invloed van mannelijke hormonen, die in werking worden gezet door het Y-chromosoom, een tegenstroom in gang zetten. Deze stroming zal bij meisjes omhoog bewegen en bij jongens een neerwaartse beweging maken (zie de tekeningen hiervoor). De teelballen en de penis zullen zich op den duur naar buiten toe ontwikkelen. De vagina is een opening die in verbinding staat met een binnenruimte (de baarmoeder) waar zich later weer een nieuw mens zal kunnen ontwikkelen. Ook de eierstokken bevinden zich binnenin het lichaam.

Vanaf het allereerste begin is de vrouw in staat om mee te stromen, haar tijd af te wachten en te overleven. De man is vanaf het begin gespannen, probeert te weerstreven, te domineren en zich af te zetten. Het lijkt er op dat jongensbaby’s en jongens kwetsbaarder zijn dan meisjesbaby’s en meisjes. Embryo’s van het mannelijke geslacht worden vaker afgestoten dan vrouwelijke embryo’s. Afdrijvingen in de vijfde maand zijn vaker mannelijke foetussen. Te vroeg geboren baby’s zijn vaker van het mannelijke geslacht. Pasgeboren mannelijke baby’s hebben minder overlevingskansen dan vrouwelijke baby’s. Mannelijke baby’s hebben een grotere kans op ziektes of verstoringen dan vrouwelijke baby’s. Van alle kinderen die worden geboren met een soort van “gebrek” is 80% mannelijk. Tachtig procent van de kinderen die door wiegedood overlijden is mannelijk. 60 tot 80% van alle autistische kinderen is mannelijk. 60 tot 80% van alle hyperactieve kinderen is mannelijk. Er worden meer jongens geboren dan meisjes, maar onder de volwassenen zijn er uiteindelijk meer vrouwen dan mannen.

DE VERSCHILLEN OP EEN RIJTJE

Hieronder vind je in gemiddelden een aantal verschillen tussen vrouwen en mannen. Van persoon tot persoon kunnen deze gemiddelden anders zijn, wat onder andere wordt beïnvloed door de uitwerking van de specifieke vermogens tot Ontvangen en Geven, die iemand hanteert en/of de weerstanden en compensaties, die iemand in zijn leven ontwikkelt.

VROUWEN                                                              MANNEN

Zijn minder gespierd                                               Zijn meer gespierd
Hebben meer vet                                                    Hebben minder vet
Hebben minder lichaamsgewicht                               Hebben meer lichaamsgewicht
Zijn kleiner van lichaamslengte                                Zijn groter van lichaamslengte
Hebben minder hersencellen                                    Hebben meer hersencellen
Hebben een geslacht dat is gericht op ontvangen       Hebben een geslacht dat is gericht op geven
Hebben borsten die zijn gericht op geven                  Hebben geen borsten
Hebben meer levenskracht                                      Hebben minder levenskracht
Kunnen nieuw leven laten rijpen                               Zetten aan tot ontwikkeling van nieuw leven
Zijn gevoeliger voor het gemoed van anderen           Zijn minder gevoelig voor het gemoed van anderen
Vragen gemakkelijker hulp                                      Zoeken het liever zelf uit
Leggen gemakkelijker contact                                  Leggen moeilijker contact
Spreken makkelijker uit wat er in hen omgaat           Spreken moeilijker uit wat er in hen omgaat
Willen met elkaar praten                                          Willen met elkaar doen
Hebben minder ruimtelijk inzicht                               Hebben meer ruimtelijk inzicht
Hebben een breed gezichtsveld                                 Hebben een smal gezichtsveld
Kijken beweeglijker (meer oogwit)                            Kijken minder beweeglijk (minder oogwit)
Zijn meer gericht op mensen                                    Zijn meer gericht op voorwerpen en feiten
Kunnen makkelijker meerdere dingen tegelijk            Kunnen moeilijker meerdere dingen tegelijk 
Kunnen makkelijker geluiden benoemen                    Kunnen makkelijker de richting benoemen
Zijn gevoeliger voor druk en aanraking                     Zijn minder gevoelig voor druk en aanraking
Zoeken bij spanning toenadering                              Trekken zich bij spanning terug
Hebben een dunnere huid                                         Hebben een dikkere huid
Hebben een grotere hersenbalk                                Hebben een kleinere hersenbalk
Hebben een sterkere reuk en smaakzin                     Hebben een mindere reuk en smaakzin
Zijn eerder volwassen                                              Zijn later volwassen
Hebben een beter spraak - en communicatievermogen   Hebben dit minder
Stotteren minder                                                     Stotteren vaker
Hebben eerder een grotere woordenschat                  Lopen hierin achter

Alle bovengenoemde verschillen zijn ergens terug te voeren tot het verschil in stroming, zoals hiervoor schematisch is aangegeven. De omkering van de hoofdstroom in het midden van de lemniscaat, gaat samen met een omkering van de aspecten en is een onderdeel van de verschillen tussen vrouwen en mannen.

DEZELFDE KWALITEIT MET EEN ANDERE UITWERKING

Goozze hanteert geen typologie, maar maakt zichtbaar hoe alle kwaliteiten op de verschillende levensvlakken worden ingezet. Aan de hand hiervan wordt duidelijk gemaakt waar weerstand en compensatie een rol spelen en hoe dit voor vrouwen en mannen anders is. Dit komt het duidelijkst naar boven in de vermogens tot Ontvangen en Geven. Hieronder volgen een paar voorbeelden.

Een winkelier die veel ontvangt en weinig geeft zal misschien veel producten in zijn assortiment hebben en het voor een hoge prijs te koop aanbieden.
Een winkelier die weinig ontvangt en veel geeft zal misschien minder verdienen, hard werken en op sociaal vlak veel voor zijn klanten betekenen.

Een thuiszorgster die veel ontvangt en weinig geeft zal misschien veel werk voor haar klanten verzetten en zich in het persoonlijke contact eerder op de achtergrond houden.
Een thuiszorgster die weinig ontvangt en veel geeft zal misschien een ongelooflijke drive hebben om de klanten te motiveren en kan misschien weinig of geen waardering ervaren.

Een leraar die veel ontvangt en weinig geeft zal misschien over veel theoretische vakkennis beschikken en heeft misschien moeite om zijn kennis enthousiast op zijn leerlingen over te brengen.
Een leraar die weinig ontvangt en veel geeft zal zich misschien minder bekommeren om theoretische kennis en zich sterk inzetten voor zijn leerlingen of veel activiteiten met ze ondernemen.

Een actrice die veel ontvangt en weinig geeft zal misschien hard moeten werken om haar rol expressief op de planken te zetten en zal na afloop van de voorstelling veel waardering van haar publiek verlangen.
Een actrice die weinig ontvangt en veel geeft zal misschien hard moeten werken om zich in te leven in haar rollen en zal zich gauw voor honderd procent aan haar publiek geven.

Een organisatieadviseur die veel ontvangt en weinig geeft zal misschien een fantastische analyse van een organisatie kunnen maken en minder in staat zijn om dit te vertalen in praktische stappen.
Een organisatieadviseur die weinig ontvangt en veel geeft zal zich misschien minder aantrekken van de input die hij krijgt en zal wellicht liever zijn eigen filosofie gerealiseerd willen zien.

Een directrice die veel ontvangt en weinig geeft zal misschien veel eisen van haar personeel en zich weinig voor hen inzetten.
Een directrice die weinig ontvangt en veel geeft zal misschien minder op de hoogte zijn van wat er onder het personeel leeft en veel veranderingen doorvoeren in haar organisatie.

CONCLUSIE

Een systeem om de persoonlijkheid te onderzoeken dat rekening houdt met de verschillen tussen vrouwen en mannen doet niet alleen veel meer recht aan de kwaliteiten en talenten van beide geslachten, maar zal wanneer het wordt ingezet voor de analyse van werksituaties waarin vrouwen en mannen participeren ook een rol kunnen spelen in het bevorderen van wederzijds respect. Respect dat is gebaseerd op inzicht en waardering voor elkaars overeenkomende en verschillende eigen-aardigheden.

Marcel Dekker

Marcel Dekker (1957) was jaren werkzaam als organisator en projectmanager in de kunstenwereld, de welzijnssector en het bedrijfsleven. Hij schreef het boek: Goozze, een kleurrijke expeditie door jezelf en ontwikkelde samen met Frans-Peter Dechering de geautomatiseerde versie van (een deel van) dit systeem (zie www.goozze.nl voor een gratis kennismaking). Hij heeft een eigen praktijk en geeft consulten, lezingen en workshops. Momenteel is hij druk bezig met het opzetten van een opleiding. Deze opleiding is bedoeld voor “mensen die met mensen werken” zoals trainers, coaches, loopbaanbegeleiders, mediators en schoolbegeleiders.

E: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.
S: www.goozze.nl